Русский · English · ไทย · Tiếng Việt · မြန်မာ
Ngày 6 tháng 11 vừa rồi là sinh nhật tuổi 34 của mình. Kế hoạch cho ngày hôm đó thực sự rất giản dị: bay sang Bangkok vì thằng bạn thân Egor của mình chỉ ghé đó đúng 10 ngày. Mong muốn duy nhất trong ngày sinh nhật chỉ có vậy — lên máy bay, hạ cánh xuống Bangkok khi trời còn sớm, ôm đàn guitar gảy vài bài, rồi hai thằng ngồi ăn uống, trò chuyện mừng tuổi mới.
Ai chơi thân với mình đều biết mình có cái tật xấu là hay ra sân bay sát giờ. Nhưng lần này — có lẽ vì không muốn tự làm hỏng ngày sinh nhật của chính mình — mình đã cố gắng dậy sớm và có mặt rất đúng giờ. Lúc 10 giờ 25 sáng, tức là còn tận 45 phút trước giờ khởi hành, mình đã làm xong hết thủ tục, cầm trên tay cả hai thẻ lên máy bay (Sài Gòn – Đà Nẵng và Đà Nẵng – Bangkok), còn chiếc vali 10 cân của mình thì đã chạy vào băng chuyền và nằm gọn trong hầm hàng máy bay. Lúc đứng ở quầy, trong lòng mình còn thoáng một cảm giác tự hào nho nhỏ: Ừ, ít ra sinh nhật năm nay mình đã làm mọi thứ đâu ra đấy.
Điều mình không ngờ tới là hai bạn nhân viên trẻ ở quầy thủ tục Nhà ga T3 lại lúng túng suốt nửa tiếng đồng hồ chỉ vì không biết xử lý thế nào với cây đàn guitar thùng trong bao mềm của mình do có chặng nối chuyến ở Đà Nẵng. Đại khái là chặng nội địa đi Đà Nẵng thì được mang đàn lên khoang miễn phí, còn chặng quốc tế từ Đà Nẵng sang Bangkok thì phải đóng thêm phí. Thay vì thu phí luôn hoặc giải quyết dứt điểm, hai bạn ấy cứ đứng bấm điện thoại hỏi người này người kia, hội ý quanh một tờ giấy suốt 30 phút đồng hồ trong khi giờ đóng cửa khởi hành của mình cứ thế trôi qua trước mắt. Đến lúc các bạn ấy cho mình đi, mình cắm đầu chạy qua cửa an ninh tới thẳng cửa ra máy bay thì cửa vừa đóng sập lại ngay trước mặt.
Nhưng phần phi lý nhất của buổi sáng hôm đó còn chưa dừng lại ở đấy. Chiếc máy bay vẫn đang đỗ ngay sát ống lồng trước mặt mình, và vali của mình đã nằm sẵn ở dưới bụng máy bay. Bạn cứ thử nghĩ theo lẽ thường mà xem: mở cửa cho một hành khách đã làm xong thủ tục bước thêm năm bước chân lên chiếc máy bay đang đứng yên trước mặt thì bảo là «không thể được theo quy định», nhưng huy động nhân viên bốc xếp chui vào hầm hàng lục tung cả đống hành lý để lôi bằng được cái vali của mình trả ra ngoài thì lại làm ngon lành. Đứng giữa sảnh sân bay đúng ngày sinh nhật, vai đeo cây đàn guitar, nhìn cái vali của mình bị lôi ngược từ chiếc máy bay còn chưa lăn bánh ra ngoài, mình thực sự không biết nên cười hay nên mếu.
Khi mình quay lại quầy thủ tục, sự hoảng loạn mới bắt đầu. Bạn nhân viên nhận ra rằng việc phải hạ tải hành lý của một khách đã check-in chắc chắn sẽ khiến ai đó bị kỷ luật, nên bạn ấy lặng lẽ đưa cho mình một tờ biên bản nội bộ ghi là «Khách đến làm thủ tục trễ (Late Show Up)», trên đó viết tay rằng mình có mặt tại quầy lúc 11:38 — tức là 28 phút sau khi máy bay đã cất cánh! Mình im lặng giơ điện thoại lên chụp lại. Khoảng một phút rưỡi sau, có lẽ bạn ấy chợt nhận ra một người đã cầm hai thẻ lên máy bay in lúc 10:25 sáng và có vali đã chất lên tàu thì không thể nào «đến quầy sau khi máy bay cất cánh» được. Thế là bạn ấy bước tới, rút lại tờ giấy rồi dùng bút bi đè số 10 lên trên số 11 ngay dưới camera giám sát để biến nó thành 10:38 — kiểu như mình đến muộn 8 phút sau giờ đóng quầy. Mình cũng lặng lẽ chụp lại tấm thứ hai.
Có lúc mình bình tĩnh hỏi bạn ấy:
«Cho mình chụp lại bảng tên của bạn được không?»
«Không được đâu anh, quy định an ninh (security rules).»
«Ok, vậy bạn cho mình xem quy định an ninh đó để mình đọc nhé.»
Bạn đồng nghiệp bên cạnh gửi AirDrop cho mình một file PDF quy định hàng không dày đúng 80 trang thật, cốt để chứng minh mình không được chụp ảnh trong «khu vực hạn chế an ninh» — dù tất cả chúng mình đang đứng ngay tại quầy làm thủ tục công cộng giữa sảnh đi. Mình liền thả luôn file PDF 80 trang đó vào Gemini, và chỉ mất vài giây để nó chỉ ra hàng loạt điều khoản mà chính các bạn ấy đang làm sai. Vì không được chụp ảnh bảng tên, mình chỉ nhẹ nhàng bảo: «Thôi được rồi, bạn giữ yên bảng tên một chút nhé, mình tự chép tay ra sổ vậy.»
Thật lòng mà nói, mình không thể giận lâu hai bạn nhân viên ở Nhà ga T3 được. Các bạn ấy còn trẻ, làm chậm giờ của khách nên cuống cuồng sợ bị cấp trên phạt. Điều thực sự làm mình thấy buồn và nặng nề nhất trong ngày sinh nhật lại diễn ra ở Nhà ga quốc tế T2 — nơi những người quản lý thực sự, những người có đủ thẩm quyền giải quyết một chuyến bay nhỡ nối chuyến chỉ trong vòng ba mươi giây, đã chọn cách hành xử hèn nhát hơn rất nhiều.
Sống và đi lại ở châu Á đủ lâu, mình hiểu rất rõ tâm lý sợ mất mặt và căn bệnh sợ trách nhiệm: nếu mình to tiếng hay làm ầm ĩ lên ở quầy, hệ thống sẽ lập tức co cụm lại để tự vệ. Mình không muốn cãi nhau; mình chỉ muốn lên chuyến bay tối sang Bangkok để cứu vãn buổi tối sinh nhật còn lại với Egor. Vì vậy, trên đường đi bộ sang Nhà ga T2, mình đã cẩn thận gom các bức ảnh — hai thẻ lên máy bay, cuống thẻ hành lý và tờ biên bản sửa giờ từ 11:38 → 10:38 — vào một trang web nhỏ, gọn gàng trên điện thoại. Ý định của mình rất thiện chí: để các sếp bên T2 chỉ cần nhìn lướt qua trên màn hình là hiểu ngay bên nội địa làm sai, rồi lặng lẽ đổi cho mình sang chuyến bay tối mà không ai phải mất mặt trước đám đông.
Khi nhân viên ở Nhà ga T2 mở trang đó trên điện thoại của mình ra, họ thực sự sững người. Giao diện rõ ràng đến mức ban đầu họ tưởng đó là cổng thanh tra nội bộ của hãng, và những con số trên màn hình thì không thể chối cãi: không ai có thể «đến quầy trễ lúc 10:38» khi thẻ lên máy bay đã in xong xuôi và hành lý đã nằm trong hầm máy bay từ trước đó.
Đúng khoảnh khắc ấy, những người có thẩm quyền ở T2 đứng trước một lựa chọn: hành xử đàng hoàng như những người lớn và chuyển mình sang chuyến tối, hoặc trốn tránh.
Khổ nỗi tối hôm đó ở Bangkok có một đêm nhạc K-pop rất lớn. Khoang phổ thông trên chuyến bay tối đã kín sạch chỗ, chỉ còn lại ghế hạng Thương gia (Business Class). Để nâng hạng miễn phí cho một hành khách bị nhỡ chuyến do lỗi sân bay, một người quản lý bắt buộc phải ký tên xác nhận và ghi rõ lý do vào hệ thống — đồng nghĩa với việc phải ghi nhận chính thức cái lỗi làm trễ giờ và sửa biên bản ở Nhà ga T3. Và chẳng một vị sếp nào muốn cái tên của mình dính vào tờ giấy đó.
Thế là những người có quyền quyết định đã làm cái điều hèn nhát nhất có thể: họ rút êm vào căn phòng đóng kín phía sau và đẩy một người phụ nữ vô tội ra làm lá chắn sống.
Họ chỉ mình sang quầy vé. Ngồi đối diện mình sau tấm kính là một cô nhân viên trung niên cực kỳ hiền hậu, ấm áp và tử tế. Ngay từ phút đầu tiên, mình đã cảm nhận được cô thực sự thương mình và muốn giúp mình hết lòng. Chỉ có điều, cô hoàn toàn không có thẩm quyền miễn giảm phí hay can thiệp vào chỗ ngồi — còn những vị quản lý có thẩm quyền thực sự thì nhất quyết khóa cửa ngồi lì trong phòng làm việc cách đó chỉ vài bước chân. Họ ngồi sau bức tường và từ chối mình thông qua cô bằng chiếc điện thoại bàn.
Nếu bạn từng rơi vào hoàn cảnh đó, bạn sẽ hiểu cái cảm giác nghẹn ngào và bất lực ấy. Hôm đó mình tròn 34 tuổi, nắng chiều ngoài cửa kính sân bay đang tắt dần, cả ngày sinh nhật đã cháy sạch dưới ánh đèn huỳnh quang, và ngồi trước mặt mình là một người phụ nữ trạc tuổi mẹ mình với ánh mắt đầy sự ái ngại và xấu hổ thay cho chính công ty của bà. Cứ mười phút một lần, chiếc điện thoại bàn lại đổ chuông. Cô lại nhấc máy, nghe chỉ đạo từ những người sếp đang nấp trong phòng kín, thở dài cụp mắt xuống, rồi nhỏ nhẹ truyền đạt lại mức giá mà họ đưa ra.
Mãi đến tối muộn hôm đó, khi bước chân ra khỏi nhà ga với cơ thể rã rời, mình mới sực nhớ ra một người bạn của mình cũng từng trải qua cảnh tượng y hệt như vậy với bên xuất nhập cảnh: vị trung tá có thẩm quyền giải quyết cuối cùng đã nhất quyết không dám bước ra khỏi phòng làm việc vì biết không thể nói lý trực diện, mà chỉ sai mấy cậu lính trẻ chạy đi chạy lại truyền lời.
Ở đây cũng là sự sụp đổ nhân cách y hệt như thế. Nấp đằng sau một người phụ nữ tử tế ở quầy vé, mấy vị quản lý trong phòng kín mặc cả với mình qua điện thoại chẳng khác nào ngoài chợ. Ban đầu họ nhắn qua cô rằng mình có thể bay nếu chịu bỏ tiền túi đóng thêm 10 triệu đồng (~400–500 USD) cho chiếc ghế Thương gia kia. Sau hàng giờ đồng hồ mình kiên nhẫn giải thích, «giá chót» của họ hạ xuống còn 7,5 triệu đồng (~370 USD). Nói trắng ra là: hãy móc sạch những đồng tiền mặt cuối cùng trong ví ra vào đúng ngày sinh nhật để trả cho cái lỗi của nhân viên chúng tôi, rồi bay sang Bangkok với hai bàn tay trắng.
Ngồi nhìn một cô nhân viên hiền lành cứ phải đỏ mặt nói lời xin lỗi thay cho những người sếp không dám bước qua cánh cửa, mình thấy không đành lòng thêm nữa. Mình cảm ơn cô, nói rõ để cô yên tâm rằng mình hoàn toàn thông cảm và không trách cô dù chỉ một lời, rồi khoác cây đàn guitar lên vai bước ra khỏi sân bay. Mình thà mua vé hãng khác chứ nhất định không đưa những đồng tiền cuối cùng của mình cho những kẻ trốn sau lưng phụ nữ.
Mình đã mất trọn ngày sinh nhật tuổi 34 ở cái nhà ga đó. Hai ngày sau, mình quay lại đúng Nhà ga T2 ấy — nhưng lần này trên tay là tấm vé của hãng hàng không Thái Lan (Thai Airways).
Vẫn đúng sân bay đó. Vẫn chặng bay quốc tế sang Bangkok đó. Vẫn cây đàn guitar thùng nằm trong đúng chiếc bao mềm đeo trên vai. Nhân viên quầy Thai Airways mỉm cười, bấm thẻ hành lý và vẫy tay mời mình mang đàn thẳng lên khoang máy bay trong vòng chưa đầy hai phút. Không một câu vặn vẹo, không một đồng phụ phí, không một cuộc hội ý ba mươi phút nào.
Nhưng chi tiết hài hước nhất của cả câu chuyện lại đợi mình ở trên khoang máy bay. Khi đặt cây đàn lên ngăn hành lý phía trên đầu và nhìn xuống mảnh cuống thẻ hành lý nhỏ dán ở mép phải tấm thẻ lên máy bay Thai Airways, mình đã bật cười thành tiếng ngay giữa lối đi. Nằm chình ình trên mảnh giấy là logo của VIAGS.
Đó chính xác là công ty phục vụ mặt đất hôm thứ Sáu — cùng một đơn vị đã làm tê liệt quầy thủ tục suốt nửa tiếng, lôi vali của mình từ hầm máy bay ra ngoài và hai lần dùng bút bi sửa lại giờ giấc trên biên bản. Vậy mà sang ngày Chủ nhật, cũng chính những con người dưới màu áo mặt đất ấy lại làm thủ tục cho mình và cây đàn guitar đó lên thẳng máy bay chỉ trong chín mươi giây — đơn giản vì hôm nay họ làm việc dưới bảng hiệu của một hãng hàng không biết tôn trọng hành khách như những con người.
Dù sao thì cuối cùng mình cũng đã tới được Bangkok, đã được ôm thằng bạn thân Egor, và cây đàn guitar cũng đã hạ cánh an toàn cùng mình.